Carnivore Diet

 

 

Η «μαγική» δίαιτα του κρέατος που κρύβει ένα ψυχολογικό διατροφικό τραύμα

Στην εποχή της ταχύτητας, οι «λύσεις» που υπόσχονται θεαματικά αποτελέσματα σε ελάχιστο χρόνο κυριαρχούν. Η νέα μόδα που κατακλύζει το διαδίκτυο ονομάζεται "Carnivore Diet" (Δίαιτα του Σαρκοφάγου) και επιβάλλει την αποκλειστική κατανάλωση ζωικών προϊόντων, εξορίζοντας κάθε ίχνος υδατάνθρακα.

Η «Βιτρίνα»: Γιατί φαίνεται να λειτουργεί;

Είναι αλήθεια πως πολλοί που τη δοκιμάζουν αναφέρουν μια αρχική ευφορία. Γιατί συμβαίνει αυτό;

• Άμεση απώλεια βάρους: Η δραστική μείωση των υδατανθράκων οδηγεί το σώμα να αποβάλει μεγάλες ποσότητες αποθηκευμένου νερού [3].

• Τέλος στις «λιγούρες»: Η υψηλή πρόσληψη πρωτεΐνης καταστέλλει προσωρινά τις ορμόνες της πείνας, όπως τη γκρελίνη, κάνοντας τον διαιτώμενο να νιώθει έναν πρωτόγνωρο έλεγχο [1].

Η Σκληρή Αλήθεια: Το «Ξεγέλασμα» και ο Κίνδυνος

Εδώ τελειώνει το παραμύθι και ξεκινά η επικίνδυνη πραγματικότητα. Η προώθηση αυτής της δίαιτας από ανθρώπους που κάνουν αντιποίηση του επαγγέλματος του διαιτολόγου είναι μια μεταβολική και ψυχολογική απάτη.

 

1. Η Καταστροφή του Εντέρου και της Καρδιάς:

    Το σώμα μας χρειάζεται φυτικές ίνες για να ταΐσει τα «καλά» βακτήρια του εντέρου. Χωρίς αυτές, το μικροβίωμα καταρρέει [2]. Ταυτόχρονα, η αποκλειστική κατανάλωση ζωικού λίπους, χωρίς την προστασία των φυτικών αντιοξειδωτικών, προκαλεί ενδοθηλιακή δυσλειτουργία — μια σοβαρή επιβάρυνση των αγγείων και της καρδιάς [5].

 

2. Η Αποκατάσταση του Υδατάνθρακα: 

    Αντίθετα με όσα ακούτε, οι υδατάνθρακες δεν είναι ο εχθρός. Μεγάλες μετα-αναλύσεις δείχνουν ότι η μέτρια κατανάλωση υδατανθράκων (περίπου 50-55% της ενέργειας) συνδέεται με τη χαμηλότερη θνησιμότητα [7]. Οι υδατάνθρακες από ανεπεξέργαστες τροφές προσφέρουν τις απαραίτητες φυτικές ίνες που προστατεύουν από τον καρκίνο του παχέος εντέρου και τον διαβήτη τύπου 2 [8].

 

3. Το «Φαινόμενο της Πλημμύρας»:

• Η κατάρρευση του Προμετωπιαίου Φλοιού: Ο προμετωπιαίος φλοιός (το κέντρο της λογικής και του ελέγχου) εξαντλείται από τη διαρκή άσκηση θέλησης που απαιτεί η Carnivore. Μόλις ενδώσει, ο «ερπετικός» εγκέφαλος παίρνει τα ηνία.

• Το Insulin Spike: Η απότομη άνοδος της ινσουλίνης μετά από μήνες χαμηλών επιπέδων προκαλεί μια απότομη πτώση (αντιδραστική υπογλυκαιμία) λίγο μετά, η οποία πυροδοτεί ακατάσχετη λιγούρα. Είναι ένας βιολογικός φαύλος κύκλος.

Όταν ο οργανισμός, μετά από μήνες στέρησης, εκτεθεί ξανά σε υδατάνθρακες, συμβαίνει μια βιολογική «πλημμύρα». Η ινσουλίνη εκτοξεύεται, το σώμα κατακρατά υγρά βίαια και ο εγκέφαλος ζητά απεγνωσμένα ζάχαρη. Ο άνθρωπος χάνει τον έλεγχο, τρώει πενταπλάσιες ποσότητες και νιώθει ανίκανος, ενώ στην πραγματικότητα είναι θύμα της ίδιας της βιολογίας του [4]. 

 

4. Η «Συναισθηματική Ανομβρία»:  

    Η στέρηση των υδατανθράκων οδηγεί σε πτώση της σεροτονίνης (της ορμόνης της ηρεμίας). Ο άνθρωπος βιώνει μια «ανομβρία» διάθεσης: εκνευρισμό, ατονία και κοινωνική απομόνωση. Το φαγητό παύει να είναι απόλαυση και γίνεται ένας διαρκής μαθηματικός έλεγχος, οδηγώντας σε αυτό που ονομάζουμε ψυχολογικό διατροφικό τραύμα.

Το Τραύμα:

• Ο εγκέφαλος καταγράφει αυτή την περίοδο ως τη «χρυσή εποχή» όπου όλα λειτουργούσαν τέλεια.

• Η Συνέπεια: Όταν αναπόφευκτα αποτυγχάνει να τη διατηρήσει (γιατί η ζωή και η κοινωνία απαιτούν υδατάνθρακες), δεν κατηγορεί τη δίαιτα, αλλά τον εαυτό του. Πιστεύει ότι «η δίαιτα δουλεύει, εγώ είμαι ο αδύναμος».

• Κάθε μελλοντική προσπάθεια για ισορροπημένη διατροφή (π.χ. στο 45%) του φαίνεται «λίγη» ή «αργή».

• Αυτό οδηγεί στον κύκλο του Γιο-Γιο, όχι μόνο στο βάρος, αλλά και στην ψυχολογία: «Ή θα είμαι σε 10% και θα είμαι τέλειος, ή θα τρώω τα πάντα και θα είμαι αποτυχημένος».

Μεσογειακή Διατροφή: Η Ελευθερία της Αλήθειας

    Σε αντίθεση με τον παραλογισμό της Carnivore, η Μεσογειακή Διατροφή παραμένει το χρυσό πρότυπο. Δεν είναι μόνο θέμα υγείας, αλλά και καθημερινότητας. Επιτρέπει στον άνθρωπο να κοινωνικοποιηθεί, να πάρει ενέργεια και να ζήσει χωρίς τον φόβο του «απαγορευμένου». Η επιστήμη έχει αποδείξει ότι η μακροζωία συνδέεται με την ποικιλία, όχι με τον ακρωτηριασμό ολόκληρων ομάδων τροφίμων [6].

 

 

Συμπέρασμα

    Αν ένας άνθρωπος χάσει βάρος αλλά καταλήξει να φοβάται ένα μήλο ή ένα γλυκό, η δίαιτα απέτυχε. Μην εμπιστεύεστε την υγεία σας σε "influencers" που πωλούν ακραίες ιδεολογίες. Εμπιστευτείτε τους επιστήμονες που σας μαθαίνουν να τρέφεστε με ασφάλεια και ελευθερία.

Βιβλιογραφία

1. Gibson, A. A., et al. (2015). Do ketogenic diets really suppress appetite? A systematic review and meta-analysis. Obesity Reviews.

2. David, L. A., et al. (2014). Diet rapidly and reproducibly alters the human gut microbiome. Nature.

3. Foster, G. D., et al. (2003). A Randomized Trial of a Low-Carbohydrate Diet for Obesity. New England Journal of Medicine.

4. Polivy, J., & Herman, C. P. (1985). Dieting and binging: A causal analysis. American Psychologist.

5. Miller, M., et al. (2011). The effects of dietary patterns on endothelial function. Journal of the American College of Cardiology.

6. Trichopoulou, A., et al. (2003). Adherence to a Mediterranean Diet and Survival in a Greek Population. New England Journal of Medicine.

7. Seidelmann, S. B., et al. (2018). Dietary carbohydrate intake and mortality: a prospective cohort study and meta-analysis. The Lancet Public Health. (Η κορυφαία μελέτη για την αξία της μέτριας πρόσληψης υδατανθράκων).

8. Reynolds, A., et al. (2019). Carbohydrate quality and human health: a series of systematic reviews and meta-analyses. The Lancet. (Ανάλυση για τον ρόλο των φυτικών ινών στην πρόληψη ασθενειών).

Πτυχιούχος Διαιτολόγος – Διατροφολόγος

Τζέκος Θωμάς

 

Η Επανάσταση των Ενέσεων Αδυνατίσματος

Μαγική Λύση ή Μεταβολική Παγίδα;

    Η εποχή που η παχυσαρκία αντιμετωπιζόταν αποκλειστικά ως «έλλειψη αυτοπειθαρχίας» ανήκει οριστικά στο παρελθόν. Η έλευση των νέων ενέσιμων θεραπειών (αγωνιστές GLP-1) έχει φέρει μια πραγματική επανάσταση. Όμως, πίσω από τα εντυπωσιακά πρωτοσέλιδα, η επιστήμη και η κλινική πραγματικότητα του 2026 αποκαλύπτουν μια πιο σύνθετη και, συχνά, δυσάρεστη εικόνα.

Τα Δεδομένα που Αλλάζουν το Τοπίο

    Οι κλινικές μελέτες των τελευταίων ετών παρουσιάζουν αποτελέσματα που μέχρι πρότινος θεωρούνταν εφικτά μόνο μέσω χειρουργείου.

• Η «Νέα Γενιά»: Η μελέτη SURMOUNT-5 έδειξε ότι η τιρζεπατίδη πέτυχε μέση απώλεια βάρους 20,2%, ενώ η ρετατρουτίδη (μελέτη TRIUMPH-4) αγγίζει πλέον το εξωπραγματικό 29%.

• Πέρα από τη Ζυγαριά: Οι μελέτες SELECT και FLOW επιβεβαιώνουν τη μείωση καρδιαγγειακών κινδύνων κατά 20%, δίνοντας στα φάρμακα αυτά έναν ισχυρό θεραπευτικό ρόλο.

Η Σκοτεινή Πλευρά: Παρενέργειες που δεν είναι απλώς «ενοχλήσεις»

    Η επιστημονική κοινότητα προειδοποιεί ότι το τίμημα της ταχείας απώλειας μπορεί να είναι βαρύ. Πέρα από τη συνηθισμένη ναυτία που αντιμετωπίζει το 40-70% των χρηστών, οι μελέτες καταγράφουν πλέον πιο σοβαρές επιπτώσεις:

• Γαστροπάρεση (Παράλυση Στομάχου): Μια σπάνια αλλά επικίνδυνη κατάσταση όπου το στομάχι σταματά να αδειάζει, προκαλώντας σοβαρές επιπλοκές.

• Ανηδονία & Ψυχική Υγεία: Πρόσφατα δεδομένα ερευνούν τ
  ην επίδραση των φαρμάκων στο σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου (ντοπαμίνη). "Ορισμένοι χρήστες αναφέρουν ότι έχασαν την ευχαρίστηση όχι μόνο από το φαγητό, αλλά από κάθε δραστηριότητα της ζωής τους."

• Υπάρχει συνεχής παρακολούθηση για τυχόν σύνδεση με καταθλιπτικά συμπτώματα, αν και τα δεδομένα μέχρι στιγμής είναι αντικρουόμενα.

• 
  Η «Αισθητική» της Απώλειας: Το "Ozempic Face" (χαλάρωση και πρόωρη γήρανση προσώπου) και η έντονη τριχόπτωση αποτελούν συχνά το ορατό τίμημα μιας βιολογικής διαδικασίας που πιέζεται στα άκρα.

Η Σκληρή Αλήθεια (Candor): Η Παγίδα του «Εύκολου»

    Εδώ πρέπει να είμαστε ειλικρινείς: Το φάρμακο δεν σε αδυνατίζει, σε αναγκάζει να λιμοκτονήσεις. Μιμούμενο τις ορμόνες του κορεσμού, «ξεγελά» τον εγκέφαλο, αλλά το σώμα αντιλαμβάνεται την απότομη πτώση θερμίδων ως απειλή.

    Αν χρησιμοποιήσεις την ένεση χωρίς καθοδήγηση, διαπράττεις ένα μεταβολικό έγκλημα: χάνεις έως και 40% μυϊκή μάζα. Όταν διακόψεις την αγωγή –όπως έδειξε η μελέτη STEP 1 extension– ο εγκέφαλος ενεργοποιεί έναν λυσσαλέο μηχανισμό πείνας. Το αποτέλεσμα; Τα 2/3 του βάρους επιστρέφουν μέσα σε έναν χρόνο, αλλά αυτή τη φορά είναι σχεδόν αποκλειστικά λίπος. Καταλήγεις με τα ίδια κιλά, αλλά με λιγότερους μύες, πιο αργό μεταβολισμό και χειρότερη αντίσταση στην ινσουλίνη.

    Η επιστημονική έρευνα πάνω στο φαινόμενο της επαναπρόσληψης (το λεγόμενο "Weight Regain" ή "Rebound") δείχνει ότι ο ασθενής δεν επιστρέφει απλώς στο «σημείο μηδέν», αλλά συχνά βρίσκεται σε μια πιο δυσμενή μεταβολική κατάσταση από εκείνη που ήταν πριν ξεκινήσει τις ενέσεις.

Ακολουθούν οι 4 βασικοί άξονες της κατάστασης της υγείας μετά την επαναπρόσληψη, βάσει των μελετών του 2025-2026:

1. Χειρότερη Σύσταση Σώματος (Το φαινόμενο "Overshoot")

    Αυτή είναι η πιο κρίσιμη επίπτωση. Όταν χάνουμε βάρος με GLP-1, χάνουμε ένα μείγμα λίπους και μυϊκής μάζας. Όταν όμως το βάρος επιστρέφει:

• Τι επανακτάται: Σχεδόν αποκλειστικά λίπος (και μάλιστα σπλαχνικό).

• Τι λείπει: Οι μύες, οι οποίοι δεν επανέρχονται αυτόματα, αλλά με έντονη και πολύχρονη άσκηση.

• Αποτέλεσμα: Ο ασθενής μπορεί να έχει τα ίδια κιλά με πριν, αλλά έχει υψηλότερο ποσοστό λίπους και λιγότερους μύες. Αυτό σημαίνει χαμηλότερο βασικό μεταβολισμό (BMR), κάνοντας τη μελλοντική απώλεια βάρους ακόμα πιο δύσκολη.

2. Μεταβολική "Πισωδρόμηση"

    Η μελέτη STEP 1 Extension έδειξε ότι οι βελτιώσεις που είδαμε στην υγεία κατά τη διάρκεια της θεραπείας τείνουν να αντιστρέφονται:

• Καρδιομεταβολικοί δείκτες: Η αρτηριακή πίεση, η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1c) και τα λιπίδια του αίματος (χοληστερίνη/τριγλυκερίδια) επιστρέφουν στα προ-θεραπείας επίπεδα μέσα σε 12 μήνες.

• Αντίσταση στην Ινσουλίνη: Λόγω της αύξησης του λίπους και της μείωσης των μυών, η αντίσταση στην ινσουλίνη μπορεί να είναι χειρότερη από πριν, αυξάνοντας τον κίνδυνο για Διαβήτη Τύπου 2.

3. Η Ψυχολογική Επιβάρυνση

    Αυτή η πτυχή συχνά υποτιμάται στις μελέτες αλλά είναι καθοριστική:

• Αίσθημα Αποτυχίας: Πολλοί ασθενείς βιώνουν έντονη απογοήτευση, θεωρώντας ότι «απέτυχαν» παρά τη βοήθεια της επιστήμης.

• Επιστροφή του "Food Noise" (τη συνεχή σκέψη για φαγητό) : Η πείνα επιστρέφει συχνά με μεγαλύτερη ένταση (φαινόμενο αντιρρόπησης), οδηγώντας σε επεισόδια υπερφαγίας που επιδεινώνουν τη σχέση του ατόμου με το φαγητό.

4. Φλεγμονή και Καρδιαγγειακός Κίνδυνος

    Η απότομη αυξομείωση του βάρους (το λεγόμενο Weight Cycling ή "Yo-yo dieting") έχει συνδεθεί σε πολλές μελέτες με:

• Αυξημένη χρόνια φλεγμονή στον οργανισμό.

• Μεγαλύτερη καταπόνηση του καρδιαγγειακού συστήματος σε σχέση με το να είχε μείνει κάποιος σταθερός στα κιλά του (έστω και παραπάνω).

“Και όλα αυτά χωρίς να γνωρίζει κανένας τις μακροχρόνιες επιπτώσεις.”

Συνοπτικός Πίνακας: Πριν και Μετά την Επαναπρόσληψη

	Πριν την Ένεση	Μετά την Επαναπρόσληψη
Μυϊκή Μάζα	Φυσιολογική (για το βάρος)	Μειωμένη
Ποσοστό Λίπους	Υψηλό	Υψηλότερο
Μεταβολισμός	Βασικός	Πιο αργός
Επίπεδα Πείνας	Υψηλά	Πολύ Υψηλά (Αντιρροπιστικά)

Τα «ψιλά γράμματα» των μελετών

    Σε κάθε μεγάλη κλινική δοκιμή (όπως η STEP ή η SURMOUNT), οι συμμετέχοντες δεν έκαναν μόνο την ένεση. Είχαν συστηματική υποστήριξη από ειδικούς, διαιτολόγους και γυμναστές. Όταν οι μελέτες βγαίνουν στα πρωτοσέλιδα, όλοι μιλούν για την ένεση και «ξεχνούν» τη διατροφική υποστήριξη που υπήρχε στο παρασκήνιο.

Ο ρόλος της Επιστήμης της Διαιτολογίας και της Γυμναστικής

    Η βιομηχανία των φαρμάκων συχνά «πουλάει» την ευκολία. Η επιστήμη όμως λέει ότι το 2026, η διαχείριση της παχυσαρκίας είναι πολυπαραγοντική. Αν κάποιος σου δώσει τη συνταγή για την ένεση χωρίς να σε στείλει σε διαιτολόγο και γυμναστή, σου δίνει μόνο τη μισή λύση και πιθανόν να θέλει να σου ξαναπουλήσει την ένεση μετά από 2 χρόνια, εφόσον το αντέχει το πορτοφόλι σου. Η μεγαλύτερη παράλειψη στη σημερινή χρήση αυτών των φαρμάκων είναι η απουσία του ειδικού διατροφολόγου και του γυμναστή. Η επιστήμη το 2026 είναι ξεκάθαρη: Η ένεση χωρίς διαιτολόγο και γυμναστή είναι μια ημιτελής και επικίνδυνη συνταγή.

1. Προστασία Μυών: Ο διαιτολόγος είναι ο μόνος που μπορεί να σχεδιάσει ένα διατροφικό πλάνο, για να προστατέψετε το μυϊκό σας ιστό και ο γυμναστής να τον εξασφαλίσει.

2. Επανεκπαίδευση: Το φάρμακο σιωπά το "Food Noise". Αυτό είναι το μοναδικό σας παράθυρο ευκαιρίας να μάθετε να τρώτε σωστά, ώστε όταν η επίδραση του φαρμάκου σβήσει, να μην είστε έρμαια της πείνας σας.

3. Στρατηγική Εξόδου: Ο διαιτολόγος εκμεταλλεύεται την περίοδο της αγωγής για να «επανεκπαιδεύσει» τον εγκέφαλο στις νέες μερίδες, χτίζοντας τις συνήθειες που θα κρατήσουν τα κιλά μακριά όταν η βελόνα σταματήσει.

 

 

Συγκριτικός Πίνακας: Με και Χωρίς Διαιτολόγο - Γυμναστή

	Μόνο με την Ένεση	Ένεση + Διαιτολόγος + Γυμναστής
Ποιότητα Απώλειας	Μεγάλη απώλεια μυών & λίπους	Στοχευμένη απώλεια λίπους
Μεταβολισμός (BMR)	Σημαντική πτώση	Σχετική διατήρηση
Ενεργειακά Επίπεδα	Συχνή κόπωση/ατονία	Σταθερή ενέργεια μέσω θρεπτικών συστατικών
Πιθανότητα Επαναπρόσληψης	Πολύ Υψηλή (80%+)	Σημαντικά Μειωμένη
Σχέση με το φαγητό	Φόβος ή αδιαφορία	Συνειδητή και ποιοτική διατροφή

Συμπέρασμα: Οι ενέσεις αδυνατίσματος είναι ένα θαύμα της βιοτεχνολογίας, αλλά αν τις δείτε ως «μαγικό ραβδί», η βιολογία θα σας τιμωρήσει. Η επιτυχία δεν κρίνεται στο πόσα κιλά θα χάσετε σε τρεις μήνες, αλλά στο αν θα είστε υγιείς και λειτουργικοί σε τρία χρόνια. Μην εμπιστεύεστε μόνο τη βελόνα· εμπιστευτείτε την επιστήμη της διατροφής και της άσκησης (όπου κυρίως στην Ελλάδα, έχουν πολύ διακριτικά αποσιωπηθεί). Εκμεταλλευτείτε το φάρμακο για να αλλάξετε τον τρόπο ζωής σας τόσο στη διατροφή σας όσο και την άσκηση για να ανήκετε στο 15% των ανθρώπων που θα διατηρήσουν το αποτέλεσμα.

 

 

• Μελέτη STEP 1 (Semaglutide Treatment Effect in People with Obesity): New England Journal of Medicine (NEJM). Αποκάλυψε την απώλεια βάρους ~15% με τη σεμαγλουτίδη και τη σημασία της παρέμβασης στον τρόπο ζωής.

• Μελέτη STEP 1 Extension: Diabetes, Obesity and Metabolism Journal. Η μελέτη-κλειδί που κατέγραψε την επαναπρόσληψη των 2/3 του βάρους έναν χρόνο μετά τη διακοπή της αγωγής.

• Μελέτη SURMOUNT-5: JAMA Network. Η πρώτη head-to-head σύγκριση που ανέδειξε την υπεροχή της τιρζεπατίδης έναντι της σεμαγλουτίδης στην απώλεια βάρους.

• Μελέτη TRIUMPH-1 & 4 (Retatrutide): The Lancet. Παρουσίασε τα αποτελέσματα της «τριπλής» ορμονικής δράσης με απώλεια βάρους που αγγίζει το 29%.

• Μελέτη SELECT: NEJM. Κατέδειξε τη μείωση κατά 20% των μειζόνων καρδιαγγειακών επεισοδίων σε ασθενείς που λάμβαναν αγωνιστές GLP-1.

• Μελέτη FLOW: Annals of Internal Medicine. Εστίασε στην προστασία της νεφρικής λειτουργίας σε ασθενείς με Διαβήτη Τύπου 2 και χρόνια νεφρική νόσο.

• FDA & EMA Safety Reports (2024-2025): Επίσημες αναφορές για τους κινδύνους γαστροπάρεσης και τις προειδοποιήσεις σχετικά με τη μυϊκή απώλεια (Sarcopenic Obesity).

Πτυχιούχος Διαιτολόγος – Διατροφολόγος

Τζέκος Θωμάς

Γιατί δε χορταίνω;

 Γιατί δε χορταίνω;

Η «σιωπηλή» μάχη ανάμεσα στο στομάχι και τον εγκέφαλο.

    Έχετε αναρωτηθεί ποτέ γιατί, ενώ μόλις τελειώσατε ένα πλήρες γεύμα, το χέρι σας αναζητά ασυνείδητα το επόμενο σνακ; Ή γιατί το αίσθημα της πείνας μοιάζει μερικές φορές «αχόρταγο», ανεξάρτητα από το πόσο φάγατε; Η απάντηση δεν κρύβεται στη έλλειψη αυτοπειθαρχίας, αλλά στους πολύπλοκους μηχανισμούς του εγκεφάλου μας.

 

Ο «Σιτιοστάτης» του Εγκεφάλου

    Στη βάση του εγκεφάλου μας υπάρχει μια περιοχή μεγέθους αμυγδάλου, ο υποθάλαμος. Εκεί εδρεύει το κέντρο χορτασμού (κοιλιοπρακτικός πυρήνας), ο οποίος λειτουργεί ως ένας εξελιγμένος βιολογικός θερμοστάτης. Ο υποθάλαμος χωρίζεται σε συγκεκριμένους πυρήνες που αναλαμβάνουν διαφορετικούς ρόλους:

1. Το Κέντρο Χορτασμού (Κοιλιοπρακτικός Πυρήνας - VMN): Όταν διεγείρεται αυτή η περιοχή, νιώθουμε πλήρεις και σταματάμε να τρώμε. Αν υποστεί βλάβη, ο οργανισμός χάνει την ικανότητα να αναγνωρίζει ότι χόρτασε, οδηγώντας σε υπερφαγία.

2. Το Κέντρο Πείνας (Πλάγιος Υποθάλαμος - LH): Είναι αυτό που μας δίνει το σήμα να αναζητήσουμε τροφή. Αν απενεργοποιηθεί, χάνεται η επιθυμία για φαγητό.

    Όταν το σύστημα λειτουργεί σωστά, ο εγκέφαλος λαμβάνει σήματα από το στομάχι (μέσω του πνευμονογαστρικού νεύρου) και από τον λιπώδη ιστό (μέσω της ορμόνης λεπτίνης) και μας δίνει την εντολή: «Σταμάτα, είσαι πλήρης».

 

Η Παγίδα της Απόσπασης Προσοχής

    Γιατί όμως το σύστημα «κολλάει»; Η σύγχρονη επιστήμη δείχνει ότι το κέντρο χορτασμού δεν χρειάζεται μόνο θερμίδες για να ενεργοποιηθεί, αλλά και πληροφορία.

    Όταν τρώμε ενώ κοιτάμε μια οθόνη ή εργαζόμαστε, συμβαίνει μια «αισθητηριακή αποσύνδεση». Ο εγκέφαλος, απασχολημένος με την επεξεργασία εξωτερικών ερεθισμάτων, αποτυγχάνει να καταγράψει πλήρως την εικόνα, τη μυρωδιά και τη γεύση της τροφής. Το αποτέλεσμα; Παρόλο που το στομάχι είναι γεμάτο, ο εγκέφαλος παραμένει «πεινασμένος» για την ικανοποίηση που δεν έλαβε ποτέ, οδηγώντας μας σε υπερφαγία ή τσιμπολόγημα λίγη ώρα αργότερα.

  

Πώς να «Επανεκκινήσετε» το Κέντρο Χορτασμού

    Η συγκέντρωση στις αισθήσεις μας κατά τη διάρκεια του γεύματος —αυτό που συχνά ονομάζουμε Mindful Eating (ενσυνείδητη διατροφή)— παίζει καθοριστικό ρόλο, γιατί λειτουργεί ως «ενισχυτής» των σημάτων που στέλνει το σώμα στον εγκέφαλο.

Όταν εστιάζουμε στις εικόνες, τις μυρωδιές και τις γεύσεις, δεν απολαμβάνουμε απλώς περισσότερο το φαγητό, αλλά βοηθάμε το κέντρο χορτασμού να λειτουργήσει σωστά.

1. Η Όραση: Η «Προετοιμασία» του Εγκεφάλου

Η διαδικασία της πέψης ξεκινά πριν καν βάλουμε την πρώτη μπουκιά στο στόμα.

• Η Κεφαλική Φάση: Βλέποντας ένα ωραίο πιάτο, ο εγκέφαλος ενεργοποιεί την έκκριση σιέλου και πεπτικών ενζύμων.

• Το Οπτικό Χορτάσμα: Όταν κοιτάμε το φαγητό μας (αντί για μια οθόνη), ο εγκέφαλος καταγράφει την ποσότητα. Έρευνες δείχνουν ότι αν τρώμε στο σκοτάδι ή με απόσπαση προσοχής, τείνουμε να τρώμε έως και 30% περισσότερο, γιατί ο εγκέφαλος «ξεχνάει» να καταγράψει την πρόσληψη τροφής.

2. Η Όσφρηση: Ο Προάγγελος του Κορεσμού

    Η μυρωδιά είναι η πιο άμεση σύνδεση με το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου.

• Πρόωρος Κορεσμός: Η έντονη εστίαση στη μυρωδιά μπορεί να μειώσει την παρορμητική κατανάλωση. Η οσφρητική απόλαυση στέλνει σήματα στον υποθάλαμο ότι η τροφή είναι καθ' οδόν, προετοιμάζοντας το έδαφος για το σήμα του «τέλους».

• Γευστική Πολυπλοκότητα: Το μεγαλύτερο μέρος αυτού που θεωρούμε «γεύση» είναι στην πραγματικότητα οσμή (μέσω της ρινικής οδού). Αν δεν μυρίζουμε, το φαγητό φαίνεται άτονο, και συχνά τρώμε περισσότερο αναζητώντας την ικανοποίηση που λείπει.

3. Η Γεύση και η Υφή: Η Επιβεβαίωση

    Η συγκέντρωση στη γεύση επιτρέπει στο σώμα να αξιολογήσει την πυκνότητα των θρεπτικών συστατικών.

• Αισθητηριακός Ειδικός Κορεσμός: Είναι το φαινόμενο όπου η ευχαρίστηση από μια συγκεκριμένη γεύση μειώνεται όσο την τρώμε. Αν συγκεντρωθούμε στη γεύση, καταλαβαίνουμε νωρίτερα πότε το φαγητό σταματά να μας δίνει την ίδια απόλαυση, κάτι που είναι το πρώτο σημάδι για να σταματήσουμε.

• Μάσηση: Η εστίαση στην υφή μάς αναγκάζει να μασάμε περισσότερο. Η μάσηση μειώνει τα επίπεδα της γκρελίνης (ορμόνη πείνας) και αυξάνει την απόκριση των ορμονών κορεσμού.

   

Τι συμβαίνει όταν ΔΕΝ συγκεντρωνόμαστε;

    Όταν τρώμε βλέποντας τηλεόραση ή σκρολάροντας στο κινητό, συμβαίνει «αισθητηριακή αποσύνδεση»:

1. Ο εγκέφαλος είναι απασχολημένος με την επεξεργασία πληροφοριών και «αγνοεί» τα σήματα από το στομάχι.

2. Το σύστημα ανταμοιβής δεν ικανοποιείται πλήρως (νιώθουμε ότι «κάτι λείπει»), με αποτέλεσμα να αναζητούμε γλυκό ή σνακ αμέσως μετά το γεύμα.

3. Καταπίνουμε αέρα και δεν μασάμε καλά, οδηγώντας σε φούσκωμα και κακή πέψη.

Το μυστικό: Η εστίαση στις αισθήσεις μετατρέπει το γεύμα από μια μηχανική διαδικασία αναπλήρωσης καυσίμων σε μια εμπειρία που «γεμίζει» τον εγκέφαλο όσο και το στομάχι.

    Το να χορτάσουμε δεν είναι μόνο ζήτημα ποσότητας τροφής, αλλά ζήτημα παρουσίας. Την επόμενη φορά που θα καθίσετε στο τραπέζι, κλείστε την τηλεόραση, αφήστε το κινητό και επιτρέψτε στον εγκέφαλό σας να «δει» και να δώσει αξία στο γεύμα σας. Μη το στριμώξετε μέσα σε άλλες δουλειές, αλλά αφήστε το για όταν τελειώσετε από όλες – τελευταίο. Δε χρειάζεται πολύ χρόνο, αλλά συγκέντρωση σ' αυτό. Ίσως ανακαλύψετε ότι χορταίνετε με πολύ λιγότερα από όσα νομίζατε.

Βιβλιογραφία

1. Rolls, E. T. (2015). Taste, olfactory, and food reward value processing in the brain. Progress in Neurobiology. (Ανάλυση για το πώς ο εγκέφαλος επεξεργάζεται τη γεύση και την ανταμοιβή).

2. Robinson, E., et al. (2013). Eating attentively: a systematic review and meta-analysis of the effect of food intake memory and awareness on eating. American Journal of Clinical Nutrition. (Μελέτη για το πώς η προσοχή και η μνήμη επηρεάζουν την πρόσληψη τροφής).

3. Morton, G. J., et al. (2014). Neurobiology of food intake in health and disease. Nature Reviews Neuroscience. (Λεπτομερής ανάλυση των κυκλωμάτων του υποθαλάμου και του ελέγχου του βάρους).

4. Berridge, K. C., & Kringelbach, M. L. (2015). Pleasure Systems in the Brain. Neuron. (Για τη διάκριση μεταξύ της ανάγκης για τροφή και της αναζήτησης απόλαυσης/ντοπαμίνης).

Κρεατίνη

Οφέλη, Πηγές, Παρενέργειες και Χρήσεις σε Αθλητές, Παιδιά και Τρίτη Ηλικία

 

Τι είναι η κρεατίνη;

Η κρεατίνη είναι μια φυσική ουσία που βρίσκεται κυρίως στους μυς και παίζει κρίσιμο ρόλο στην παραγωγή ενέργειας. Χημικά, αποτελείται από τρία αμινοξέα: αργινίνη, γλυκίνη και μεθειονίνη. Η κύρια λειτουργία της είναι η αποθήκευση και γρήγορη παροχή ενέργειας μέσω της αναγέννησης του μορίου ATP (τριφωσφορική αδενοσίνη), το οποίο είναι η βασική πηγή ενέργειας για τις μυϊκές συσπάσεις (1).

Πηγές κρεατίνης (διατροφικές και ενδογενείς)

Η κρεατίνη παράγεται ενδογενώς στο ήπαρ, τα νεφρά και το πάγκρεας από τα αμινοξέα που προαναφέρθηκαν. Επιπλέον, προσλαμβάνεται μέσω της διατροφής, κυρίως από κρέας και ψάρι. Παραδείγματα τροφών με υψηλή περιεκτικότητα σε κρεατίνη είναι το βοδινό κρέας και ο σολομός, που περιέχουν περίπου 0,5 γραμμάρια κρεατίνης ανά 100 γρ. τροφίμου (1)(2). Ωστόσο, η ποσότητα που λαμβάνεται από τη διατροφή είναι συχνά περιορισμένη, γι’ αυτό και η συμπληρωματική χρήση κρεατίνης είναι διαδεδομένη, ειδικά σε αθλητές (1)(2).

Οφέλη κρεατίνης

Η κρεατίνη έχει τεκμηριωμένα οφέλη που περιλαμβάνουν:

• Βελτίωση μυϊκής δύναμης και απόδοσης: Ενισχύει την ικανότητα εκτέλεσης σύντομων, έντονων ασκήσεων, όπως άρση βαρών και σπριντ (1)(3).

• Επιτάχυνση αποκατάστασης: Μειώνει τη μυϊκή κόπωση και βελτιώνει την ανάκτηση μετά από έντονη άσκηση (1)(3).

• Νευροπροστατευτικές ιδιότητες: Μελέτες δείχνουν ότι μπορεί να έχει ευεργετική δράση σε νευρολογικές παθήσεις, όπως η νόσος του Parkinson και η αμυοτροφική πλευρική σκλήρυνση (ALS) (1)(4).

• Βελτίωση γνωστικών λειτουργιών και προστασία από άνοια: Πρόσφατες έρευνες υποστηρίζουν ότι η κρεατίνη μπορεί να βελτιώσει τη γνωστική λειτουργία και να επιβραδύνει την εξέλιξη νευροεκφυλιστικών παθήσεων όπως η νόσος Alzheimer, μέσω της βελτίωσης της ενεργειακής διαχείρισης στον εγκέφαλο (4)(5).

• Βελτίωση ποιότητας ζωής στην τρίτη ηλικία: Βοηθά στη διατήρηση της μυϊκής μάζας, της δύναμης και της αυτονομίας, μειώνοντας τον κίνδυνο πτώσεων και βελτιώνοντας τη γενική φυσική κατάσταση (4)(3).

   

Υπάρχουν παρενέργειες;

Η κρεατίνη θεωρείται γενικά ασφαλής όταν χρησιμοποιείται σωστά. Οι πιο συχνές παρενέργειες είναι:

• Κατακράτηση νερού στους μυς, που μπορεί να προκαλέσει αύξηση βάρους, όχι λίπους (6).

• Πιθανή γαστρεντερική δυσφορία (6).

• Μύθοι για βλάβη σε νεφρά και ήπαρ: Οι επιστημονικές μελέτες δεν έχουν αποδείξει ότι η κρεατίνη προκαλεί βλάβη σε υγιή νεφρά ή στι ήπαρ, αρκεί να τηρείται η σωστή δοσολογία (1)(6).

Γιατί υπάρχουν τα συμπληρώματα και πότε συστήνονται;

Για να ληφθούν 5 γραμμάρια κρεατίνης από τροφή απαιτείται η κατανάλωση περίπου 1–1,2 κιλών κόκκινου κρέατος ημερησίως, κάτι που δεν είναι πρακτικό (Kreider et al., 2017). Τα συμπληρώματα κρεατίνης δημιουργήθηκαν για να καλύψουν την ανάγκη για μεγαλύτερη πρόσληψη κρεατίνης από αυτή που μπορεί να προσφέρει η διατροφή. Συστήνονται κυρίως:

• Σε αθλητές που επιδιώκουν βελτίωση της απόδοσης σε αθλήματα υψηλής έντασης (1)(3).

• Σε άτομα με αυξημένες ενεργειακές ανάγκες ή μυϊκή απώλεια (1).

• Σε ορισμένες κλινικές περιπτώσεις, υπό ιατρική παρακολούθηση (4)(7).

Δοσολογία

Η συνήθης δοσολογία κρεατίνης είναι:

• Φάση φόρτισης: 20 γραμμάρια ημερησίως (4 δόσεις των 5 γραμμαρίων) για 5-7 ημέρες (1)(6).

• Φάση συντήρησης: 3-5 γραμμάρια ημερησίως (1)(6).

   

Συμπλήρωμα κρεατίνης σε αθλητές, παιδιά και τρίτη ηλικία:

• Αθλητές: Η χρήση κρεατίνης είναι ευρέως διαδεδομένη και επιστημονικά τεκμηριωμένη ως αποτελεσματική για βελτίωση της μυϊκής δύναμης και αντοχής. Η σωστή δοσολογία και η παρακολούθηση είναι σημαντικές για την αποφυγή παρενεργειών (1)(3).

• Παιδιά και έφηβοι: Η χρήση κρεατίνης σε ανήλικους πρέπει να γίνεται με προσοχή και υπό ιατρική επίβλεψη, κυρίως σε αθλητές υψηλού επιπέδου. Οι μελέτες δείχνουν ότι μπορεί να είναι ασφαλής, αλλά απαιτείται περαιτέρω έρευνα (2)(3).

• Τρίτη ηλικία:

  
  Η κρεατίνη μπορεί να βοηθήσει στη διατήρηση της μυϊκής μάζας και της γνωστικής λειτουργίας, μειώνοντας την απώλεια μυϊκής δύναμης που σχετίζεται με τη γήρανση. Επιπλέον, πρόσφατες μελέτες υποστηρίζουν ότι η κρεατίνη μπορεί να βελτιώσει την εγκεφαλική ενέργεια και να επιβραδύνει την εξέλιξη της άνοιας και της νόσου Alzheimer, βελτιώνοντας τη μνήμη και τη γνωστική απόδοση (4)(5).

Θεραπευτικές Χρήσεις της Κρεατίνης

Η κρεατίνη δεν περιορίζεται μόνο στη βελτίωση της αθλητικής απόδοσης, αλλά έχει και σημαντικές θεραπευτικές εφαρμογές σε διάφορες παθολογικές καταστάσεις, όπως:

• Νευρολογικές παθήσεις: Η κρεατίνη έχει μελετηθεί ως συμπληρωματική θεραπεία σε ασθενείς με νόσο του Parkinson, αμυοτροφική πλευρική σκλήρυνση (ALS), και άλλες νευροεκφυλιστικές παθήσεις. Η δράση της στη βελτίωση της ενεργειακής διαχείρισης των κυττάρων μπορεί να επιβραδύνει την εξέλιξη των συμπτωμάτων και να βελτιώσει τη λειτουργικότητα (1)(4)(7).

• Μυϊκές δυστροφίες και μυοπάθειες: Σε παθήσεις που προκαλούν μυϊκή αδυναμία και απώλεια μυϊκής μάζας, η κρεατίνη μπορεί να βοηθήσει στην ενίσχυση της μυϊκής δύναμης και της αντοχής (1)(7).

• Άνοια και νόσος Alzheimer: Όπως προαναφέρθηκε, η κρεατίνη μπορεί να βελτιώσει τη γνωστική λειτουργία και να υποστηρίξει την εγκεφαλική ενέργεια, προσφέροντας μια υποστηρικτική θεραπεία σε ασθενείς με άνοια (4)(5).

• Καρκινοπαθείς και ασθενείς με χρόνια κόπωση: Σε ορισμένες περιπτώσεις, η κρεατίνη χρησιμοποιείται για τη βελτίωση της μυϊκής μάζας και της ενεργειακής κατάστασης σε ασθενείς που υποβάλλονται σε θεραπεία για καρκίνο ή πάσχουν από σύνδρομο χρόνιας κόπωσης (7).

• Αποκατάσταση μετά από τραυματισμούς: Η κρεατίνη μπορεί να επιταχύνει την αποκατάσταση μυϊκών τραυματισμών και να μειώσει τη μυϊκή ατροφία κατά τη διάρκεια περιόδων ακινησίας (7).

Η χρήση της κρεατίνης σε αυτές τις περιπτώσεις γίνεται πάντα υπό ιατρική παρακολούθηση και σε συνδυασμό με άλλες θεραπευτικές παρεμβάσεις.

Επίδραση της Κρεατίνης στην Ψυχολογία και Ψυχική Υγεία

• Πέρα από τα γνωστά οφέλη της στην μυϊκή απόδοση και τη νευροπροστασία, η κρεατίνη φαίνεται να έχει θετική επίδραση και στην ψυχική υγεία. Επιστημονικές μελέτες υποστηρίζουν ότι η κρεατίνη μπορεί να βελτιώσει τη διάθεση, να μειώσει τα συμπτώματα κατάθλιψης και να ενισχύσει τις γνωστικές λειτουργίες, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις ψυχικών διαταραχών και κόπωσης (8)(9).

• Η βελτίωση της εγκεφαλικής ενεργειακής διαχείρισης μέσω της κρεατίνης φαίνεται να παίζει σημαντικό ρόλο στην υποστήριξη της ψυχικής ευεξίας, ενώ έχει μελετηθεί και ως συμπληρωματική θεραπεία σε ασθενείς με κατάθλιψη που δεν ανταποκρίνονται επαρκώς στα φάρμακα (8).

• 
  Επιπλέον, η κρεατίνη έχει δείξει θετικά αποτελέσματα στη βελτίωση της γνωστικής απόδοσης μετά από περιόδους στέρησης ύπνου και σε καταστάσεις ψυχικής κόπωσης (9).

Βιβλιογραφία / Πηγές

1. Kreider RB et al. Creatine in Health and Disease. PMC, 2021.
   (2) Ostojic SM. Creatine as a food supplement for the general population. ScienceDirect, 2021.
   (3) Gutiérrez-Hellín J. Creatine Supplementation Beyond Athletics: Benefits of Creatine. MDPI, 2025.
   (4) Candow DG et al. Creatine monohydrate supplementation for older adults and its effects on muscle and cognition. PMC, 2025.
   (5) Smith AN et al. Creatine monohydrate pilot in Alzheimer's: Feasibility, brain bioenergetics and cognition. Alzheimer's & Dementia, 2025.
   (6) OrthoInfo - AAOS. Creatine Supplements.
   (7) Xu C et al. The effects of creatine supplementation on cognitive function in adults. Frontiers in Nutrition, 2024.
   (8) Allen PJ. Creatine metabolism and psychiatric disorders. PMC, 2012.
   (9) Gordji-Nejad A et al. Single dose creatine improves cognitive performance and mood. Nature, 2024.

Πτυχιούχος Διαιτολόγος Διατροφολόγος

Τζέκος Θωμάς

Συναισθηματική Διατροφή 

Μια Φυσιολογική Ανθρώπινη Αντίδραση με Πολυδιάστατες Επιπτώσεις και ο Ρόλος του Διαιτολόγου

Η σχέση μας με το φαγητό είναι πολύπλοκη και συχνά υπερβαίνει τις απλές βιολογικές ανάγκες. Η συναισθηματική διατροφή, δηλαδή η κατανάλωση τροφής ως αντίδραση σε συναισθηματικές καταστάσεις και όχι σε πραγματική πείνα, αποτελεί ένα φαινόμενο που απασχολεί τόσο την επιστημονική κοινότητα όσο και το ευρύ κοινό. Σύγχρονες μελέτες επιβεβαιώνουν ότι η συναισθηματική διατροφή είναι μια φυσιολογική ανθρώπινη συμπεριφορά, ριζωμένη βαθιά στην ψυχολογία και την εξέλιξη του ανθρώπου, αλλά ταυτόχρονα παρουσιάζει πολυδιάστατες επιπτώσεις στην υγεία και την ψυχολογία.

Η Φυσιολογικότητα της Συναισθηματικής Διατροφής

Η συναισθηματική διατροφή δεν είναι απλώς μια κακή συνήθεια ή μια παθολογική συμπεριφορά· αντίθετα, αποτελεί μια φυσική αντίδραση του ανθρώπινου οργανισμού και ψυχισμού. Όπως αναφέρουν οι Reichenberger et al. (2020), η κατανάλωση τροφής ως απάντηση σε συναισθήματα παρατηρείται τόσο σε υγιή άτομα όσο και σε ασθενείς με διατροφικές διαταραχές, υποδεικνύοντας ότι πρόκειται για μια κοινή και εν μέρει φυσιολογική συμπεριφορά.

Η βιολογική βάση αυτής της συμπεριφοράς σχετίζεται με την ενεργοποίηση νευροχημικών μηχανισμών στον εγκέφαλο, οι οποίοι συνδέουν την κατανάλωση τροφής με την ανταμοιβή και την ανακούφιση από αρνητικά συναισθήματα. Επιπλέον, από εξελικτική σκοπιά, η αναζήτηση τροφής σε περιόδους στρες ή δυσκολίας μπορεί να λειτουργούσε σαν τρόπος επιβίωσης, καθώς η τροφή ήταν περιορισμένη.

Πολυπαραγοντική Φύση και Ανάπτυξη

Η συναισθηματική διατροφή δεν είναι μονοδιάστατη. Όπως επισημαίνουν Ha et al. (2023) και Chawner et al. (2024), η συμπεριφορά αυτή επηρεάζεται από πλήθος παραγόντων, όπως η ψυχολογία του ατόμου, οι κοινωνικές συνθήκες, οι διατροφικές συνήθειες και η προσωπικότητά του. Το φαινόμενο διαμορφώνεται μέσα από μια σύνθετη αλληλεπίδραση βιολογικών, ψυχολογικών και κοινωνικών παραγόντων.

Η μελέτη των Chawner et al. (2024) προτείνει ένα αναπτυξιακό μοντέλο που εξηγεί πώς η συναισθηματική διατροφή μπορεί να εξελιχθεί από πρώιμες εμπειρίες και μηχανισμούς αντιμετώπισης, καθιστώντας την μια συμπεριφορά που ενσωματώνεται βαθιά στην ανθρώπινη ψυχολογία.

Επιπτώσεις και Προκλήσεις

Παρά τη φυσιολογικότητά της, η συναισθηματική διατροφή μπορεί να έχει αρνητικές συνέπειες, ειδικά όταν γίνεται υπερβολική ή ανεξέλεγκτη, κυρίως λόγω των τύψεων και ενοχών με αποτέλεσμα την μη αποδοχή της κατάστασης, που προκύπτουν μέσα από λανθασμένες κοινωνικές αντιλήψεις. Όπως αναφέρουν Adriaanse et al. (2011), η συναισθηματική κατανάλωση φαγητού συνδέεται με συνήθειες που μπορεί να οδηγήσουν σε ανθυγιεινές διατροφικές επιλογές και προβλήματα όπως η παχυσαρκία.

Επιπλέον, η μελέτη των Elran Barak et al. (2021) δείχνει ότι ατομικοί και κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες επηρεάζουν τη συχνότητα και τη φύση της συναισθηματικής διατροφής, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για εξατομικευμένες προσεγγίσεις στην αντιμετώπισή της.

Ο Ρόλος του Διαιτολόγου στην Αντιμετώπιση της Συναισθηματικής Διατροφής

Ο διαιτολόγος παίζει σημαντικό ρόλο στην υποστήριξη ατόμων που αντιμετωπίζουν αρνητική φύση της συναισθηματικής διατροφής. Η παρέμβαση του διαιτολόγου δεν περιορίζεται μόνο στην παροχή διατροφικών οδηγιών, αλλά επεκτείνεται στην κατανόηση των ψυχολογικών παραγόντων που επηρεάζουν τη σχέση με το φαγητό.

Μέσω εξατομικευμένων προγραμμάτων διατροφής, ο διαιτολόγος βοηθά το άτομο να αναπτύξει υγιείς διατροφικές συνήθειες, να αναγνωρίσει τα συναισθήματα που πυροδοτούν την υπερκατανάλωση και να υιοθετήσει εναλλακτικούς μηχανισμούς αντιμετώπισης του στρες και των αρνητικών συναισθημάτων καθώς και να αποδεχτεί την φυσιολογικότητα της συναισθηματικής διατροφής. Επιπλέον, η συνεργασία με ψυχολόγους ή ψυχοθεραπευτές μπορεί να ενισχύσει την αποτελεσματικότητα της παρέμβασης, προσφέροντας ολιστική υποστήριξη.

Η εκπαίδευση στην αυτοπαρατήρηση, η αποδοχή και η ενίσχυση της αυτογνωσίας είναι βασικά εργαλεία που χρησιμοποιεί ο διαιτολόγος για να βοηθήσει τα άτομα να διαχειριστούν τη συναισθηματική τους διατροφή με υγιή τρόπο, προάγοντας τη μακροχρόνια ευεξία και ποιότητα ζωής.

Η συναισθηματική διατροφή αποτελεί μια φυσιολογική και ενσωματωμένη στην ανθρώπινη φύση συμπεριφορά, που αντανακλά την πολύπλοκη σχέση μεταξύ συναισθημάτων και διατροφής. Η κατανόηση των βιολογικών, ψυχολογικών και κοινωνικών παραγόντων που την επηρεάζουν είναι κρίσιμη για την ανάπτυξη αποτελεσματικών στρατηγικών πρόληψης και αντιμετώπισης.

Ο διαιτολόγος, μέσα από μια ολιστική και εξατομικευμένη προσέγγιση, μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην υποστήριξη των ατόμων που παλεύουν με τη συναισθηματική διατροφή, βοηθώντας τα να βρουν ισορροπία και να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής τους.

Βιβλιογραφία

• Reichenberger, J., et al. (2020). Emotional eating in healthy individuals and patients with an eating disorder. PMC. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7663318/

• Ha, O. R., et al. (2023). The role of emotion in eating behavior and decisions. Frontiers in Psychology. https://www.frontiersin.org/journals/psychology/articles/10.3389/fpsyg.2023.1265074/full

• Chawner, L. R., et al. (2024). A developmental model of emotional eating. ScienceDirect. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0273229724000170

• Adriaanse, M. A., et al. (2011). Eating when emotional or emotional about eating? Taylor & Francis Online. https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/08870440903207627

• Elran Barak, R., et al. (2021). Emotional Eating in Adults: The Role of Individual and Socioeconomic Factors. MDPI. https://www.mdpi.com/1660-4601/18/4/1744

 

Άδεια Ακήσεως Επαγγέλματος Διαιτολόγου - Διατροφολόγου

Άδεια άσκησης επαγγέλματος Διαιτολόγου - Διατροφολόγου.

ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ 133/2014 – ΦΕΚ A 213 – 01.10.2014
Καθορισμός των προϋποθέσεων άσκησης επαγγέλματος Διαιτολόγου − Διατροφολόγου.
Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
Έχοντας υπόψη:
1. Τις διατάξεις:
α) της παρ. 4 του άρθρου 52 του ν. 2519/1997 «Ανάπτυξη και εκσυγχρονισμός του Εθνικού Συστήματος Υγείας, οργάνωση των υγειονομικών υπηρεσιών, ρυθμίσεις για το φάρμακο και άλλες διατάξεις» (ΦΕΚ Α΄ 165) όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 39 του ν. 4058/2012 «Παροχή υπηρεσιών ασφαλείας από ένοπλους φρουρούς σε εμπορικά πλοία και άλλες διατάξεις» (ΦΕΚ Α΄ 63),
β) των παρ. 1 και 2 του άρθρου 1, των παρ. 1 και 2 του άρθρου 2 και της παρ. 1 του άρθρου 3 του ν. 919/2011 «Αρχή της επαγγελματικής ελευθερίας, κατάργηση αδικαιολόγητων περιορισμών στην πρόσβαση και άσκηση επαγγελμάτων» (ΦΕΚ Α΄ 32), όπως τροποποιήθηκε και ισχύει.
2. Το άρθρο 90 του Κώδικα Νομοθεσίας για την Κυβέρνηση και τα Κυβερνητικά Όργανα, που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του π.δ. 63/2005 (ΦΕΚ A΄ 98) και το γεγονός ότι από την εφαρμογή των διατάξεων της απόφασης αυτής δεν θα προκληθεί δαπάνη σε βάρος του κρατικού προϋπολογισμού.
3. Την αριθμ. 25 Απόφαση της 238ης Ολομ/6.12.2012 του Κεντρικού Συμβουλίου Υγείας.
4. Την υπ’ αριθμ. Δ 126/2014 Γνωμοδότηση του Συμβουλίου της Επικρατείας, ύστερα από πρόταση του Υπουργού Υγείας,
αποφασίζουμε:
Για την άσκηση του επαγγέλματος Διαιτολόγου – Διατροφολόγου απαιτούνται οι ακόλουθες προϋποθέσεις, για τη συνδρομή των οποίων εκδίδεται σχετική βεβαίωση από την αρμόδια αρχή:
Άρθρο 1
Προϋποθέσεις νόμιμης άσκησης του επαγγέλματος
Για την άσκηση του επαγγέλματος και τη χρησιμοποίηση του τίτλου του Διαιτολόγου – Διατροφολόγου απαιτείται:
1. Πτυχίο Ανώτατης Εκπαίδευσης (Πανεπιστημιακής ή Τεχνολογικής) της Ελλάδος, του Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου ή του Τμήματος Διατροφής – Διαιτολογίας του ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης ή του  Τμήματος Διατροφής – Διαιτολογίας του ΑΤΕΙ Κρήτης (Παράρτημα Σητείας) ή του Τμήματος Διατροφής – Διαιτολογίας του ΑΤΕΙ Λάρισας (Παράρτημα Καρδίτσας) ή Πτυχίο της αλλοδαπής που είναι ισότιμο και αντίστοιχο προς τα παραπάνω ή απόφαση αναγνώρισης επαγγελματικών προσόντων του Συμβουλίου Αναγνώρισης Επαγγελματικών Προσόντων (ΣΑΕΠ) σύμφωνα με τις διατάξεις του π.δ. 38/2010 (Οδηγία 2005/36/ΕΚ), όπως τροποποιήθηκε και ισχύει.
2. Αναγνωρισμένος ισότιμος τίτλος της αλλοδαπής Για την ισοτιμία των Πτυχίων των Τμημάτων Διαιτολογίας – Διατροφής του εξωτερικού αποφαίνεται το ΔΟΑΤΑΠ ή οποιοσδήποτε άλλος φορέας θεσμοθετηθεί από τα αρμόδια πολιτειακά όργανα, με τη χορήγηση πράξης αναγνώρισης ισοτιμίας και αντιστοιχίας.
3. Ο ενδιαφερόμενος για να ασκήσει το επάγγελμα καταθέτει στη Δ/νση ή Τμήμα Δημόσιας Υγείας της οικείας Περιφερειακής Ενότητας (πρώην Νομαρχίας) της Περιφέρειας, αναγγελία έναρξης άσκησης του επαγγέλματος συνοδευόμενη από τα ακόλουθα δικαιολογητικά:
α) Επικυρωμένο αντίγραφο Πτυχίου του Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας − Διατροφής του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου ή του Τμήματος Διατροφής – Διαιτολογίας του ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης (πρώην Τμήμα Διατροφής του Τ.Ε.Ι. Θεσσαλονίκης) ή του Τμήματος Διατροφής – Διαιτολογίας του ΑΤΕΙ Κρήτης (Παράρτημα Σητείας) ή του Τμήματος Διατροφής – Διαιτολογίας του ΑΤΕΙ Λάρισας (Παράρτημα Καρδίτσας) ή αντίγραφο Πτυχίου εξωτερικού με επίσημη μετάφραση καθώς και πράξη ισοτιμίας και αντιστοιχίας αυτού εκδοθείσα από τις αρμόδιες υπηρεσίες αναγνώρισης (ΙΤΕ ή ΔΟΑΤΑΠ) ή απόφασης αναγνώρισης  επαγγελματικών προσόντων του Συμβουλίου Αναγνώρισης Επαγγελματικών Προσόντων (ΣΑΕΠ) σύμφωνα με τις διατάξεις του π.δ. 38/2010 (Οδηγία 2005/36/ΕΚ).
β) Επικυρωμένο φωτοαντίγραφο δελτίου αστυνομικής ταυτότητας ή οποιουδήποτε δημοσίου εγγράφου πιστοποίησης της ταυτότητας του ενδιαφερομένου.
γ) Αντίγραφο ποινικού μητρώου γενικής χρήσης του τελευταίου τριμήνου, από το οποίο να προκύπτει ότι ο αιτών δεν έχει υποπέσει σε αδικήματα για τα οποία προβλέπεται η προσωρινή απαγόρευση άσκησης του επαγγέλματος κατ’ άρθρο 2 παρ. 1 α΄ του παρόντος.
δ) Δύο (2) φωτογραφίες.
ε) Για τους αλλοδαπούς απαιτείται άδεια παραμονής και εργασίας.
στ) Για τους υπηκόους κρατών−μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης απαιτείται άδεια διαμονής, η οποία εκδίδεται από το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη.
ζ) Για τους ομογενείς από την Αλβανία απαιτείται το ΕΔΤΟ (Ειδικό Δελτίο Ταυτότητας Ομογενούς).
η) Για τους λοιπούς ομογενείς από Κύπρο και Τουρκία απαιτείται Δελτίο Ταυτότητας σύμφωνα με το άρθρο 17 του ν. 1975/1991 και την παρ. 2 του άρθρου 36 του ν. 4310/1992.
θ) Παράβολο χαρτοσήμου από ΔΟΥ 29,35 ΕΥΡΩ και
ι) Παράβολο δημοσίου ταμείου 7,63 ΕΥΡΩ.
4. Εφόσον η αρμόδια αρχή διαπιστώσει την πληρότητα των προϋποθέσεων για τη νόμιμη άσκηση του επαγγέλματος, εντός  τριμήνου από τη λήψη της αναγγελίας έναρξης άσκησης επαγγέλματος, εκδίδει σχετική Βεβαίωση, στο προοίμιο της οποίας γίνεται ρητή αναφορά στον τίτλο σπουδών και στο π.δ. με βάση το οποίο καθορίζονται τα επαγγελματικά δικαιώματα της αντίστοιχης κατηγορίας. Η αρχή δύναται, εντός τριών μηνών από τη λήψη της αναγγελίας, να απαγορεύσει την άσκηση του επαγγέλματος, στην περίπτωση που δεν συγκεντρώνονται οι νόμιμες προϋποθέσεις προς τούτο ή δεν προκύπτει η συνδρομή τους από τα υποβληθέντα στοιχεία.
Άρθρο 2
Προσωρινή ή οριστική απαγόρευση άσκησης του επαγγέλματος
1. Η άσκηση του επαγγέλματος απαγορεύεται προσωρινά με αιτιολογημένη απόφαση του οικείου Περιφερειάρχη στις ακόλουθες περιπτώσεις:
α) Καταδίκης για κακούργημα ή πλημμέλημα, για κλοπή, υπεξαίρεση (κοινή ή στην Υπηρεσία), απάτη, εκβίαση, πλαστογραφία, κιβδηλία, παραχάραξη, για παράβαση του νόμου περί ναρκωτικών, για ανθρωποκτονία από πρόθεση, για αρπαγή προσώπου, για εγκλήματα κατά της γενετήσιας ελευθερίας, για εγκλήματα οικονομικής εκμετάλλευσης της γενετήσιας ζωής, για αισχροκέρδεια, δωροδοκία ή δωροληψία, παράβαση καθήκοντος, για έγκλημα κατά των ηθών και λιποταξία.
β) Στέρησης των πολιτικών δικαιωμάτων λόγω καταδίκης ή
γ) Θέσης σε δικαστική συμπαράσταση του ασκούντος το επάγγελμα.
2. Προσωρινή απαγόρευση, η οποία δεν υπερβαίνει το χρονικό διάστημα του ενός (1) έτους, επιβάλλεται για παραβάσεις της παραγράφου 1 α΄ του παρόντος άρθρου, ανάλογα με τη βαρύτητα της πράξεως, με αιτιολογημένη απόφαση του οικείου Περιφερειάρχη, μετά από εισήγηση του αρμόδιου οργάνου ελέγχου των παραβάσεων αυτών, στην περίπτωση δε στέρησης των
πολιτικών δικαιωμάτων για όσο διάστημα διαρκεί η στέρηση αυτή.
3. Η οριστική απαγόρευση άσκησης του επαγγέλματος επιτρέπεται και η βεβαίωση άσκησης επαγγέλματος ανακαλείται με αιτιολογημένη απόφαση του οικείου Περιφερειάρχη σε περίπτωση:
α. αμετάκλητης καταδικαστικής απόφασης για τα αδικήματα που αναφέρονται στην παρ. 1 α΄ του παρόντος άρθρου,
β. παράβασης του άρθρου 3 παρ. 1 και 2 του παρόντος ήτοι άσκησης καθηκόντων καθ’ υπέρβαση ή παράβαση των καθορισθέντων επαγγελματικών δικαιωμάτων σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία.
Άρθρο 3
Πλαίσιο άσκησης του επαγγέλματος
1. Οι Διαιτολόγοι – Διατροφολόγοι που πληρούν τις προϋποθέσεις νόμιμης άσκησης του επαγγέλματος και έχουν λάβει τη σχετική βεβαίωση σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 1 του παρόντος, παρέχουν τις υπηρεσίες τους σύμφωνα με τα καθορισθέντα επαγγελματικά τους δικαιώματα όπως αυτά προκύπτουν από τα π.δ. 311/1997 (ΦΕΚ Α 221) και π.δ. 78/1989 (ΦΕΚ Α 36).
2. Η παροχή υπηρεσιών από τον Διαιτολόγο – Διατροφολόγο ως ελεύθερο επαγγελματία είναι επιτρεπτή, εφ’ όσον πληροί τις προϋποθέσεις της υπ’ αριθ. οικ. 3215/1998 ΥΑ «Προϋποθέσεις εγκατάστασης και λειτουργίας Μονάδων αδυνατίσματος και διαιτολογικών μονάδων» (ΦΕΚ Β 655), όπως αυτή τροποποιήθηκε με την υπ’ αριθ. Α5/οικ.4564/1998 ΥΑ (ΦΕΚ Β 919) και ισχύει.
3. Η εποπτεία του έργου του Διαιτολόγου – Διατροφολόγου ως ελεύθερου επαγγελματία αποτελεί έργο των αρμοδίων Περιφερειών. Κατά την άσκηση της εποπτείας διασφαλίζονται οι διατάξεις του παρόντος Διατάγματος για τη διαφύλαξη της Δημόσιας Υγείας και του ιδιωτικού απόρρητου.
Άρθρο 4
Μεταβατικές διατάξεις
Οι κάτοχοι Πτυχίου του Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας − Διατροφής του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου ή του Τμήματος Διατροφής – Διαιτολογίας του ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης (πρώην Τμήμα Διατροφής του Τ.Ε.Ι. Θεσσαλονίκης) ή του Τμήματος Διατροφής – Διαιτολογίας του Α.Τ.Ε.Ι. Κρήτης (Παράρτημα Σητείας) ή του Τμήματος Διατροφής – Διαιτολογίας του Α.Τ.Ε.Ι. Λάρισας (Παράρτημα Καρδίτσας) ή ισοτίμου της αλλοδαπής, οι οποίοι ασκούν το επάγγελμα του Διαιτολόγου – Διατροφολόγου
κατά τη δημοσίευση του παρόντος Διατάγματος, υποχρεούνται μέσα σε αποκλειστική προθεσμία δύο (2) ετών από τη δημοσίευση του παρόντος να εφοδιαστούν με την προβλεπόμενη βεβαίωση ότι πληρούν τις απαιτούμενες προϋποθέσεις για τη νόμιμη άσκηση του επαγγέλματος.
Στον Υπουργό Υγείας αναθέτουμε τη δημοσίευση και εκτέλεση του παρόντος Διατάγματος.
Αθήνα, 19 Σεπτεμβρίου 2014
Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
ΚΑΡΟΛΟΣ ΓΡ. ΠΑΠΟΥΛΙΑΣ
Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΥΓΕΙΑΣ
ΜΑΥΡΟΥΔΗΣ ΒΟΡΙΔΗΣ

Τι σημαίνει η λέξη Δίαιτα.

Τι σημαίνει η λέξη δίαιτα. 

Κάνοντας μια αναζήτηση στο διαδίκτυο με θέμα τη δίαιτα θα βρεθείτε αντιμέτωποι με μια πληθώρα πληροφοριών για θερμίδες, φαγητά παχυντικά και αδυνατιστικά, γρήγορες και θεαματικές, με παράξενα ονόματα, χάπια, τεστ, κρέμες, αλλά πουθενά την σωστή της έννοια. Καθημερινά βομβαρδιζόμαστε από περιοδικά, συνανθρώπους μας  και μη ειδικούς στην επιστήμη της διατροφής με λανθασμένες έννοιες και εικόνες. Δυστυχώς ο βαθμός διαστρέβλωσης της έννοιας της λέξης δίαιτας είναι σχεδόν μη αναστρέψιμος.  Η πιο συνηθισμένη (λανθασμένη)  έννοια της φράσης «κάνω δίαιτα» είναι το αδυνάτισμα, κάτι όμως που απέχει πολύ από αυτό που πραγματικά σημαίνει. Συγχρόνως το μυαλό κατακλύζεται από σκέψεις στέρησης, ταλαιπωρίας, απωθημένων, απέχθειας και πολλές φορές όχι άδικα. Πολλοί έχουν εμπιστευτεί το πρόγραμμα δίαιτας του γείτονα ή ενός μη ειδικού, μια χημική δίαιτα που τους οδήγησε στα όρια της λιποθυμίας ή και τα ξεπέρασαν, που χάσανε τα κιλά (χωρίς να τους νοιάζει τι χάσανε, λίπος ή υγρά, αρκεί να πέφτει η ζυγαριά) και τα ξαναπήραν σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα και με το παραπάνω. «Καλή η δίαιτα, αλλά εγώ φταίω που τα ξαναπήρα» λένε. Φυσικά δεν περνάει ποτέ από το μυαλό πως ο ίδιος ο τρόπος της προσπάθειας ήταν αυτός μπορεί να σε τινάξει σαν ελατήριο από το ένα άκρο στο άλλο. Για συντήρηση, ούτε συζήτηση, και πώς να συντηρήσεις μια χημική ή στερητική δίαιτα, μια ακραία δίαιτα, που δεν σου έμαθε ποτέ να ισορροπείς.

Τι σημαίνει η λέξη δίαιτα και γιατί η χρήση της σε όλα τα παραπάνω παραδείγματα είναι λανθασμένη; Η ρίζες της λέξης αυτής βρίσκονται στην αρχαία Ελληνική γλώσσα και σημαίνει τρόπος ζωής. Δεν αναφέρεται μόνο στη διατροφή μας ή στο αδυνάτισμα, αλλά σε όλη μας την ζωή (εργασία, ύπνος, σύντροφος, κοινωνικό περιβάλλον, φυσικές δραστηριότητες, τόπος διαμονής). Η αρχαία ελληνική λέξη διαιτώμαι σημαίνει ζω κατά ένα ορισμένο τρόπο, διαβιώνω με ένα τρόπο που είναι σωστός και υγιεινός όσον αφορά στον ανθρώπινο οργανισμό και στη ψυχική υγεία. Έτσι λοιπόν δίαιτα δεν είναι απλές, στείρες εντολές, αλλά ο τρόπος που κάνουμε όλα τα πράγματα στην καθημερινότητά μας. Στην διατροφή μας είναι η σχέση που έχουμε με το φαγητό, ο τρόπος που τρεφόμαστε. Αυτός (ο τρόπος), ούτως ή άλλως είναι και η αιτία που παχαίνουμε ή να αδυνατίζουμε ή δημιουργούμε προβλήματα στην  υγεία μας (χοληστερίνη, σάκχαρο, νεφροπάθειες, κ.α.) ή  τα διορθώνουμε. Το θέμα είναι τι θέλει ο καθένας μας. Αν επιλέξουμε ένα σωστό τρόπο (σωστή δίαιτα), το μόνο που χρειάζεται είναι να μας εκφράζει (και ας μην εκφράζει τους άλλους), να μας κάνει να νοιώθουμε όμορφα και να διασφαλίζει την υγεία.

 

Κάπου εδώ έρχεται και η έννοια του διαιτολόγου. Τι είναι ο διαιτολόγος και ποιος ο ρόλος του. Διαιτολόγος έννοια συνυφασμένη με τον «αδυνατιστή». Το γιατί, ξεκινάει από αρκετά παλιότερα τότε που τα ινία της επιστήμης της διατροφής τα χειριζόντουσαν άνθρωποι επικίνδυνοι, χωρίς καμία απολύτως κατάρτιση, χωρίς σπουδές και αποφάσιζαν ένα ωραίο πρωινό πως είναι διαιτολόγοι (ή μήπως κυκλοφορούν ακόμη και σήμερα;).Θέλω να αδυνατίσω και δεν μπορώ, άρα πρέπει να πάω σε ένα διαιτολόγο. Η πραγματικότητα είναι πως το αδυνάτισμα είναι ένα μικρό κομμάτι της ειδικότητας του διαιτολόγου. Οι πραγματικοί και ουσιαστικοί ρόλοι του διαιτολόγου είναι η καθοδήγηση, η ενθάρρυνση, στήριξη, η εκπαίδευση και τελικά η τροποποίηση της διατροφικής συμπεριφοράς, έτσι ώστε ο διαιτώμενος να βρει την δική του δίαιτα (και αυτή τη φορά με την σωστή της έννοια), το δικό του τρόπο διατροφής. Ένα τρόπο που θα τον εκφράζει περισσότερο από πριν, χωρίς καθημερινές στερήσεις και υπερβολές (ποτ και που να υπερβάλουμε είναι πάλι φυσιολογικό) και θα θέλει να τον διατηρήσει για πάντα. Ένα τρόπο που του μειώσει κατακόρυφα τις πιθανότητες για εμφάνιση προβλημάτων στην υγεία ή και βελτιώσει τα ήδη υπάρχοντα. Εύκολο; Όχι. Δύσκολο; Φυσικά. Μα τι καλό κερδήθηκε ποτέ με ευκολία. Δεν υπάρχουν μαγικές σκόνες, τρόποι, τεστ και μηχανήματα (θα τα είχαμε όλοι οι επιστήμονες διαιτολόγοι στα γραφεία μας… αφήνουν απίστευτα κέρδη) που θα αλλάξουμε και τελικά να κερδίσουμε κάτι τόσο μοναδικό όσο η δίαιτά. Μόνο θέληση για αλλαγή, σωστή, συστηματική καθοδήγηση και υπομονή στον εαυτό μας, στα λάθη μας, αυτά είναι που μας κάνουν καλύτερους, δυνατότερους. 

δίαιτα, -αίτης, ἡ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟ 

1. τρόπος ζωής: εὐτελὴς δίαιτα = πολύ απλός τρόπος ζωής

2. κατοικία ή τόπος κατοικίας

3. διαιτησία, διάλυση  διαφοράς: ἐπιτρέπω  τὴν δίαιτάν τινι =αναθέτω τη διαιτησία σε κάποιον. v παράγ. διαιτάομαι -ῶμαι.

δίαιτα

1. τρόπος ζωής ως προς τη διατροφή, την ένδυση, τη διαβίωση

2. Τα απαραίτητα για την επιβίωση, γεύμα, τρόφιμα| τρόπος διατροφής, ειδικό πρόγραμμα διατροφής για θεραπευτικούς σκοπούς, δίαιτα ιατρική

3.κατοικία, τόπος διαμονής| φωλιά ζώου Β. διαιτησία, επίλυση διαφορών μεταξύ δύο πλευρών από τρίτο πρόσωπο δικανικός όρος

διαιτάω -ῶ ΡΗΜΑ 

1.διαιτῶμαι ζω με έναν ορισμένο  τρόπο: διαιτῶμαι  ἐπ’ ἀγρῷ  =  ζω στην εξοχή.

2. γίνομαι κριτής ή διαιτητής, διαιτητεύω: διαιτῶ δίαιταν = είμαι κριτής σε διαιτησία.  

ΠΤΥΧΙΟΥΧΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΟΣ – ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΟΣ

ΤΖΕΚΟΣ ΘΩΜΑΣ